Paciorki to ozdoby, które od wieków towarzyszą ludziom w różnych kulturach. Najczęściej wykonywano je ze szkła barwionego na wiele kolorów, ale także z bursztynu, muszli czy gliny. Mają otwór, dzięki któremu można je nawlec na sznurek i nosić jako naszyjnik.
Pierwsze gliniane i szklane koraliki były wytwarzane już w starożytności na terenach Bliskiego Wschodu – w Mezopotamii i Egipcie. W Europie ich produkcją zajmowali się głównie antyczni Grecy, Celtowie i Rzymianie. Zarówno na terenie Polski jak i Norwegii archeolodzy odnajdują liczne przykłady paciorków, które zdobiły naszych przodków.
Ich formy były bardzo różnorodne: beczułkowate, cylindryczne, kuliste, rurkowate czy segmentowe. Niektóre miały jeden kolor, inne zdobiono fantazyjnymi wzorami i kontrastowymi barwami.
Czy domyślasz się jak uzyskiwano takie precyzyjne kształty i fantazyjne wzory?
Za chwilę poznasz kilka technik, które będziesz mógł wypróbować sam domowymi metodami ale najpierw zobacz jak wykonywano je w średniowieczu dzięki pasji rekonstruktorów z wioski Gotów w Masłomęczu.
Dawne metody wytwarzania paciorków
Paciorki szklane formowano nad specjalnie do tego przygotowanym paleniskiem. Bazę paciorka wykonywano nawijając roztopioną rurkę szklaną na metalowy pręt, a póki szkło było miękkie, można było twardym narzędziem formować jego kształt w np. dodając dekoracyjne żłobienia. Wykonywanie paciorków wielokolorowych wymagało bardziej skomplikowanych technik, większej ilości czasu i precyzji.
Zadanie:
Stwórzmy własne paciorki
Aby wykonać podobne paciorki w domu, nie potrzebujemy specjalnego paleniska, wystarczy modelina i zwykły kuchenny piekarnik! A jeżeli użyjemy plasteliny, nawet i jego nie będziemy potrzebować.
Poniżej prezentujemy kilka technik wytwarzania paciorków inspirowanych dawnymi metodami. Wybróbuj je wszystkie i stwórz własną kolię!
Potrzebne materiały:
- modelina lub plastelina
- nożyczki
- linijka
- sznurek
- długa wykałaczka
- bezbarwny lakier (opcjonalnie)
1. Technika mozaikowa
Wybierz dwa kolory modeliny/plasteliny. Uformuj z nich cienkie wałeczki – po 4 każdego koloru. Ułóż je naprzemiennie obok siebie i zwiń dłońmi w walec. Następnie podziel go linijką na mniejsze części – każda z nich będzie osobnym paciorkiem. Nałóż je na wykałaczkę aby zrobić otwory pośrodku naszych paciorków – w tym momencie możesz jeszcze dodatkowo poprawić ich kształt. Gdybyśmy zrobili to po zdjęciu z wykałaczki otwór mógłby się się zniekształcić.
2. Technika wyciągania rurki szklanej
Uformuj kulę i nabij ją przez środek na wykałaczkę. Będziemy robić zdobienia linijką odciskając pionowe paski na paciorku. Żłobienia wykonujemy przesuwając po łuku linijkę wzdłuż koralika – od jednej strony dziurki do drugiej. Powtarzamy kilka razy dookoła całego paciorka.
W ten sposób wykonamy paciorek, który archeolodzy nazywają melonowaty. Jak myślicie, czemu właśnie tak?
3. Technika nawijania
Nazwa tej techniki mówi sama za siebie, a więc będziemy tu nawijać! Fragment modeliny/ plasteliny uformuj z długi rulon, wystarczy ok 10-15 cm. Następnie weź wykałaczkę i jednen koniec przyklej do jejj przegu, długą część okręcaj dookoła tworząc nawijany koralik.
Jako ostanią wypróbuj jeszcze technikę swobodnego formowania paciorka, czyli puść wodze wyobraźni i ulep go w takim kształcie i w takich kolorach jakie tylko przyjdą Ci do głowy!
Kiedy wszystkie paciorki będą ulepione, pozostał nam już tylko ostatni krok.
Jeżeli ulepiłaś /ulepiłeś go z plasteliny pozostaje Ci nawlec je na sznurek i cieszyć się piękną kolią.
Jeżeli materiałem była modelina, trzeba jeszcze wypiec ją w piekraniku według instrukcji na opakowaniu. Paciorki z modeliny możesz jeszcze pomalować bezbarwnym lakierem, będą wtedy błyszczały jakby były ze szkła!
Przejdź do galerii i obejrzyj modele 3D paciorków odkrytych na terenie Polski i Norwegii:
Dowiedz się więcej o zabytkach archeologicznych z artykułów popularnonaukowych: