Miecz pełen tajemnic
Przyjrzyjmy się bliżej temu wyjątkowemu mieczowi. Jest on wykuty z żelaza, wykonano go blisko 1800 lat temu na terenie Cesarstwa Rzymskiego. Skąd to wiemy? Podpowiedzią dla badaczy jest mały fragment miecza, który możemy zobaczyć na zdjęciu powyżej. Są na nim dwie postaci, których wizerunki widocznie różnią się kolorem. Zostały wykonane techniką inkrustacji, czyli osadzania cienkiej blaszki lub drutu z jednego metalu w wyryte zagłębienia bazy z innego metalu. Nie było to łatwe do zrobienia – dlatego ozdabiano w ten sposób tylko wyjątkowo cenne przedmioty. Takie zdobienia często stanowiły symbol, tak jak w tym przypadku – postaci wykute z miedzi to dawne mitologiczne bóstwa: Mars i Wiktoria.
Mars to bóg wojny, a Wiktoria – bogini zwycięstwa. Ich wizerunki na mieczu miały ukryte znaczenie – miały wspierać wojownika w walce. W czasach, z których pochodzi miecz, w pomoc tych bóstw wierzyło wielu ludzi, dlatego elitarne miecze trafiały w różne zakątki Europy. Ten, który tu widzisz, został odkryty przez archeologów w miejscowości Podlotów we wschodniej Polsce, a podobny – między innymi w Illerup w Danii czy w Veldre w Norwegii. To właśnie w Polsce i Skandynawii znaleziono wyjątkowo dużo takich mieczy.
W odmętach historii
Miecz z Podlodowa został znaleziony przypadkiem podczas prac rolniczych w 1959 roku, po czym przekazany do muzeum. Tego typu mieczy używali ciężkozbrojni wojownicy rzymscy. Znaleziony element uzbrojenia na terenie Polski świadczy o kontaktach z ludźmi żyjącymi daleko od granic Cesarstwa. Możliwe, że ta wyjątkowa broń należała do wojownika należącego do elity jednego z plemion germańskich zamieszkujących Lubelszczyznę w pierwszych wiekach naszej ery.
Co ciekawe, miecz nie został odkryty przez archeologów w całości, a w czterech, prawie równych, częściach. Może to być zaskakujące, ale wcale nie połamał się ze starości, ale został połamany specjalnie, jeszcze w czasach jego świetności. Możesz zatem zapytać, dlaczego zniszczono tak cenny, elitarny przedmiot?
Wiąże się to z tym, że miecz był niezwykle ważnym przedmiotem dla wojownika, często wykonywanym na zamówienie. Niestety, nie każdy miał w walce szczęście, nieraz nawet wizerunki bóstw nie pomagały wyjść cało z potyczki. Kiedy wojownik umierał, przedmioty, które służyły mu do obrony, były wkładane do grobu razem z nim. Działanie to mogło mieć także wymiar symboliczny, a broń niszczono w celach religijnych podczas specjalnych rytuałów.
W galerii obiektów znajdziesz jeszcze jeden zniszczony miecz, ale taki, którego nie udało się połamać do końca! Czy uda Ci się go znaleźć? Jakie zwierzę przypomina jego obecny kształt?
Poniżej możesz znaleźć nasze propozycje zadań, dzięki którym poznasz obiekt nieco bliżej.
Możesz także przeczytać więcej o historii i znaczeniu bóstw Marsa i Wiktorii dla ówczesnych ludzi.
Zadanie 1:
Stwórz komiks opowiadający historię miecza z wizerunkami Marsa i Wiktorii
Jak to się stało, że takie miecze dotarły aż do Polski i Skandynawii?
Stwórz scenariusz komiksu, który opowie historię, jak ów miecz mógłby trafić do Polski lub Norwegii. Możesz skorzystać z naszego szablonu lub narysować własny.
Wskazówki:
Zastanów się, w jakich okolicznościach miecz mógł dotrzeć na nasze tereny: poprzez handel, podczas wojen, a może jako dar od obcego władcy?
Starannie zaplanuj fabułę komiksu – czy chcesz, aby była oparta na rzetelnych informacjach historycznych, czy może wymyślisz własną wersję wydarzeń?
Dodaj odpowiednie dialogi i napisy, które pomogą czytelnikom zrozumieć kontekst historyczny oraz historię miecza.
Możesz pracować indywidualnie lub w parach.
Zadanie 2:
Połącz kropki
Wspomnieliśmy już, że znaleziono kilka mieczy z wizerunkami opisywanych bóstw, wszystkie jednak były niepowtarzalne. Wyjątkowo piękny wizerunek Wiktorii został przedstawiony na mieczu znalezionym na terenie Norwegii, w miejscowości Øvre Stabu.
Połącz kropki, aby dowiedzieć się jak wyglądała.
Zadanie 3:
Poczuj się bosko!
Wyobraź sobie, że jesteś bóstwem zwycięstwa. Jakie byłyby Twoje atrybuty, czyli przedmioty symbolizujące zwycięstwo? Jaki miałbyś strój? Spróbuj narysować swoją postać.
Następnie wykorzystamy darmowe narzędzie internetowe, aby poruszyć Twoją postać i wykonać prostą animację.
Możesz wykorzystać rysunek Marsa i Wiktorii z miecza z Podlotowa, aby wypróbować działanie aplikacji.
Krok po kroku
1. Wykonaj rysunek postaci, tło pozostaw białe.
2. Zrób zdjęcie rysunku i wgraj je do aplikacji
https://sketch.metademolab.com/canvas.
3.Baw się dobrze, poruszając swoją postać. Animację możesz pobrać i pochwalić się swoim znajomym.
Mitologiczni herosi: Mars i Wiktoria
Jeżeli jeszcze nie poznałeś mitologii rzymskiej, to z pewnością wkrótce się to zmieni! Jest znana na całym świecie (a przynajmniej w całej Europie). Mitologia rzymska to zbiór mitów, legend i wierzeń religijnych, które były częścią kultury i religii starożytnego Rzymu. Podobnie jak w innych starożytnych kulturach obejmowała historie bogów, bogiń, herosów. Opowiada o ich działaniach, interakcjach oraz ich wpływie na świat i ludzi, tłumaczy wiele zjawisk, które towarzyszyły zwykłym ludziom w ich życiu codziennym.
Mars i Wiktoria to dwie kluczowe postaci w mitologii rzymskiej, które były ściśle związane z kulturą i historią starożytnego Rzymu. Ich kult wywarł głęboki wpływ na życie codzienne starożytnych Rzymian, kształtując ich wartości, tradycje i sposób myślenia o sile i triumfie.
Mars – potęga wojny i męstwa
W mitologii starożytnego Rzymu Mars był bogiem wojny, symbolem siły, męstwa i militarnej potęgi. Uznawano go za opiekuna Rzymu i jego mieszkańców. Symbolizował odwagę i determinację w starciu z przeciwnościami losu. Był czczony przez legionistów – rzymskich wojowników, jako patron, którego imię wzywano przed bitwą, aby uzyskać potężną moc i wsparcie. Mars stanowił uosobienie militarnego ducha Rzymian i ich zdolności do pokonywania trudności poprzez determinację i strategię. Często przedstawiano go z atrybutami, takimi jak: zbroja, hełm, tarcza i włócznia. Symbole te odzwierciedlały jego rolę jako strażnika Rzymu. Kult Marsa podkreślał wartości, które cenili Rzymianie: honor, dyscyplinę i lojalność wobec państwa.
Wiktoria – triumf i zwycięstwo
Wiktoria była boginią zwycięstwa, symbolizującą triumf i sukces. Jej atrybuty to skrzydła, wieńce laurowe oraz palmy, które podkreślały jej naturę. Przedstawiając ją zwykle jako kobietę z uniesionymi skrzydłami, starożytni artyści podkreślali jej zwycięską postawę oraz zdolność unoszenia zwycięzców ku chwale. Wiktoria była uosobieniem triumfu, który społeczeństwo rzymskie uważało za podstawę ich sukcesów wojennych i politycznych.
Jej wizerunki często pojawiały się na monetach, pomnikach i w innych publicznych miejscach jako symbol zwycięstwa i pomyślności. Miały przypominać o potrzebie dążenia do sukcesu i zwycięstwa we wszystkich dziedzinach życia – nie tylko na wojnie, ale również w polityce, sporcie czy sztuce.